Đây được xem là hướng đi phù hợp khi ngành tôm không chỉ hướng đến mục tiêu tăng sản lượng mà còn từng bước nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu.

Giá nguyên liệu duy trì ổn định

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 8 tháng đầu năm 2026, sản lượng tôm cả nước đạt hơn 1,18 triệu tấn, tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 7,94 tỷ USD, tăng 10,9%, cho thấy ngành thủy sản vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực.

Tại nhiều vùng nuôi trọng điểm, mặt bằng giá tôm nguyên liệu trong nửa đầu tháng 9 không có nhiều biến động so với đầu tháng 8.

Giá tôm sú cỡ 50 con/kg duy trì khoảng 220.000 đồng/kg, cỡ 40 con/kg khoảng 250.000 đồng/kg, trong khi tôm sú cỡ 30 con/kg đạt khoảng 300.000 đồng/kg.

Đối với tôm thẻ chân trắng, một số kích cỡ ghi nhận mức tăng nhẹ, trong đó tôm cỡ 100 con/kg tăng khoảng 3.000 đồng/kg, đạt 90.000 đồng/kg.

Việc giá nguyên liệu ổn định giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong việc xây dựng kế hoạch thu mua, bố trí sản xuất và ký kết các đơn hàng xuất khẩu dài hạn.

Chế biến sâu – Hướng đi tạo giá trị bền vững

Trong nhiều năm qua, tăng sản lượng luôn được xem là động lực phát triển của ngành tôm. Tuy nhiên, khi diện tích nuôi, nguồn nước, lao động và chi phí sản xuất đều có giới hạn, dư địa tăng trưởng dựa vào sản lượng đang dần thu hẹp.

Theo nhiều chuyên gia trong ngành, cùng một lượng tôm nguyên liệu nhưng giá trị kinh tế có thể khác nhau rất lớn nếu được đầu tư vào chế biến sâu.

Thay vì xuất khẩu chủ yếu dưới dạng nguyên liệu hoặc sơ chế, các doanh nghiệp đang từng bước phát triển nhiều dòng sản phẩm có giá trị gia tăng như:

Tôm bóc nõn đông lạnh.
Tôm tẩm bột.
Tôm tẩm gia vị.
Tôm hấp chín.
Thực phẩm chế biến sẵn.
Các sản phẩm tiện lợi phục vụ hệ thống bán lẻ và nhà hàng.

Những sản phẩm này không chỉ giúp nâng giá trị xuất khẩu mà còn đáp ứng xu hướng tiêu dùng hiện đại tại các thị trường như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Chất lượng vùng nuôi quyết định sức cạnh tranh

Muốn phát triển chế biến sâu, doanh nghiệp cần có nguồn nguyên liệu đồng đều về chất lượng.

Theo đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), việc nâng giá trị sản phẩm phải bắt đầu từ vùng nuôi.

Một vùng nguyên liệu được quản lý tốt sẽ giúp doanh nghiệp:

Chủ động nguồn cung.
Giảm chi phí phân loại nguyên liệu.
Kiểm soát chất lượng hiệu quả.
Dễ dàng truy xuất nguồn gốc.
Đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.

Ngược lại, nếu nguyên liệu không đồng đều, doanh nghiệp sẽ mất thêm nhiều chi phí trong khâu kiểm tra, chế biến và quản lý chất lượng.

Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp đang chuyển từ hình thức thu mua truyền thống sang xây dựng chuỗi liên kết với người nuôi nhằm tạo ra vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn ngay từ đầu.

Truy xuất nguồn gốc ngày càng quan trọng

Không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm, các thị trường nhập khẩu hiện nay còn yêu cầu minh bạch về toàn bộ chuỗi sản xuất.

Từ con giống, thức ăn, quy trình nuôi, sử dụng thuốc thú y đến quá trình thu hoạch và chế biến đều cần được ghi nhận đầy đủ.

Việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của khách hàng mà còn nâng cao uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đối với người nuôi, tuân thủ quy trình kỹ thuật và ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn khi tham gia các chuỗi liên kết và tiếp cận những thị trường có giá trị cao.

Cơ hội để ngành tôm nâng cao giá trị xuất khẩu

Trong bối cảnh giá nguyên liệu duy trì ổn định, doanh nghiệp có thêm điều kiện để đầu tư mạnh hơn vào công nghệ chế biến, nghiên cứu sản phẩm mới và nâng cao chất lượng.

Đây không chỉ là giải pháp gia tăng giá trị trên mỗi kilogram tôm mà còn góp phần giảm áp lực cạnh tranh về giá với các quốc gia xuất khẩu lớn.

Song song với đó, việc xây dựng vùng nuôi đạt chuẩn, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và người nuôi, áp dụng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và phát triển sản phẩm chế biến sâu sẽ là nền tảng quan trọng giúp ngành tôm Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong những năm tới.

Khi nguyên liệu được kiểm soát tốt và giá trị gia tăng được tạo ra ngay trong khâu chế biến, con tôm Việt Nam sẽ không chỉ cạnh tranh bằng sản lượng mà còn bằng chất lượng, thương hiệu và giá trị trên thị trường quốc tế.